|   صفحه نخست   |   تماس   |   درباره سایت   |   مقالات به زبان‌های دیگر   |   بایگانی   |  

حقوق اقلیت‌ها

15.06.08 | یادداشت‌ها | جمشید فاروقی


گرچه حقوق بشر و حقوق شهروندی در بسیاری از عرصه‌ها بر هم انطباق دارند، اما یکی نیستند. حقوق بشر ناظر به آن حقوقی است که صرف‌نظر از این موضوع که این "انسان" کیست و در کجای گیتی می‌زید، می‌بایست شامل حال او گردد. تنظیم کننده رابطه قدرت است با انسان در فراسوی مرزهای جغرافیایی یک سرزمین مشخص. و این قدرت نیز همچون آن "انسان" مفهومی عام است. این قدرت صرفا قدرتی سیاسی یا نظامی نیست. می‌تواند قدرتی فرهنگی باشد، قدرتی اقتصادی باشد یا قدرتی رسانه‌ای و نظایر آن. و این انسان نیز شهروند مشخص جامعه‌ای مشخص نیست. انسان در مفهوم فلسفی آن است. مفهومی عام که می‌تواند هر شهروندی را در هر گوشه‌ای از این جهان نمایندگی کند. بشر از این منظر هم ثروتمند است هم فقیر، هم می‌تواند یکی از اسیران گوانتانامو باشد و هم می‌تواند دیکتاتوری هم‌چون پینوشه. بشر یعنی تبدیل کردن یک شهروند مشخص به یک مفهوم فلسفی.

اما حقوق شهروندی، مجموعه‌ای از حقوق تعریف شده و مشخص است. گرچه حقوق شهروندی از منظر عام آن، حقوقی است ناظر به شهروند عام یک جامعه مدرن و معاصر، اما حقوق شهروندی در جامعه‌ای مشخص عبارت است از آن چیزی که رابطه جامعه با قدرت حاکم را تنظیم می‌کند. و جامعه مدرن در فرجامین نگاه یعنی جمع منطقی "فرد"ها، یا همان شهروندان.

در گفتارهای گذشته به این نکته اشاره کردیم که رابطه جامعه و دولت در ایران، رابطه‌ای مدرن و دموکراتیک نیست. قانون و نهادهای قانونی و مدنی بر رابطه جامعه و دولت نظارت ندارند. و آنگاه که قدرت دولت توسط قانون تعریف و تحدید نشود، حقوق شهروندی در بهترین حالت ادعایی خواهد بود واقعیت گریز. و اشاره کردیم که حقوق شهروندی اقلیت‌های دینی، قومی، زبانی و فرهنگی در ایران نه تنها تامین نشده است، بل حتی اکثریت فارس‌زبان و شیعه مذهب ایران نیز از حقوق شهروندی خود محروم هستند.

بسیاری از صاحبان قدرت در ایران از پذیرش حق متفاوت بودن تن می‌زنند. باید تاکید ورزید که پذیرش کلامی حق متفاوت بودن نیز به معنای پذیرش حقوق متفاوت‌ها نیست. پذیرش حق متفاوت بودن برآیند فرهنگ روادارانه است، حال آن که پذیرش حقوق متفاوت‌ها به معنی قانونیت و رسمیت بخشیدن به حقوق شهروندی است.

دکتر جمشید فاروقی

یکشنبه ۲۶ خردادماه سال یک‌هزار و سی‌صد و هشتاد و هفت خورشیدی


نقل مطالب وبگاه "برای یک ایران" نه تنها رواست، بل خدمتی است به انتشار یک ایده مدرن و انسانی




نظر شما:

©faroughi.net